De 6de Europese antiwitwasrichtlijn (6AMLD) is geen louter technische update – ze hertekent fundamenteel hoe antiwitwasnaleving wordt georganiseerd, gecontroleerd en gesanctioneerd. Voor accountants en belastingadviseurs betekent dit: hogere verwachtingen op het vlak van interne governance, grondigere risicoanalyses en meer gerichte controles. Deadline: 10 juli 2027. Nu is het moment om uw kantoor voor te bereiden.
1. Wanneer treedt dit in werking?
De 6AMLD is op 9 juli 2024 in werking getreden en moet uiterlijk op 10 juli 2027 worden omgezet in Belgisch recht. Dat betekent een aanpassing van de Antiwitwaswet van 18 september 2017, de uitvoeringsbesluiten en het toezichtskader van het ITAA. Sommige bepalingen worden vroeger of later omgezet, wat een gefaseerde aanpak vereist.
U heeft tot midden 2027 om uw procedures en intern beleid in lijn te brengen met de nieuwe eisen. Wacht niet tot de omzetting definitief is – wie vandaag begint, vermijdt morgen stress.
2. Wat verandert er voor het ITAA als uw toezichtsautoriteit?
De 6AMLD hervormt ingrijpend het toezichtsmodel waaronder het ITAA opereert. Die hervormingen bepalen rechtstreeks hoe uw kantoor in de toekomst zal worden gecontroleerd.
Toezicht onder publiek gezag
Het ITAA blijft uw AML-toezichtsautoriteit, maar zal voortaan zelf onder het toezicht staan van een publieke autoriteit die door de Belgische staat wordt aangewezen. Die autoriteit zal nagaan of het ITAA over voldoende juridische bevoegdheden, mensen, middelen en technische expertise beschikt om zijn toezichtsopdracht degelijk in te vullen.
Wat betekent dit voor u? Een meer coherent en transparant toezichtsklimaat, waarbij de lat Europees wordt gelijkgelegd.
Meer controlebevoegdheden voor het ITAA
De richtlijn versterkt de toezichtsinstrumenten van het ITAA aanzienlijk. Concreet betekent dit dat het ITAA:
- van elk kantoor alle relevante informatie kan opvragen om AML-naleving te beoordelen
- risicoanalyses uitvoert die ook niet-naleving van gerichte financiële sancties omvatten
- zowel controles ter plaatse als op afstand uitvoert, inclusief thematische controles (bijvoorbeeld gerichte financiële sancties, UBO, risicosectoren)
- een volledig gamma aan administratieve maatregelen en geldboetes kan opleggen, aangepast aan de ernst van de vastgestelde tekortkomingen
- nauw samenwerkt met de CFI, de AMLA en andere Belgische en Europese autoriteiten.
Toezicht op basis van risico – gestructureerder en explicieter
Het ITAA hanteert vandaag al een risicogebaseerde aanpak, maar de 6AMLD vereist dat die aanpak voortaan formeel wordt gedocumenteerd en aantoonbaar wordt onderbouwd. Kantoren worden systematischer ingedeeld op basis van hun risicoprofiel:
- hoog risico: frequentere, diepgaandere en meer gerichte controles
- gemiddeld risico: toezicht met een tussenliggende frequentie
- laag risico: verlicht toezicht, binnen de Europese minimumnormen.
De factoren die uw risicoclassificatie bepalen zijn onder meer: de aard van uw dienstverlening, het type cliënten, de geografische reikwijdte van uw activiteiten, de structuur van uw kantoor en uw eventuele aansluiting bij een internationaal netwerk.
Hoe beter uw interne risicoanalyse gedocumenteerd is, hoe transparanter uw risicoprofiel voor het ITAA – en hoe beter u klaar bent voor een controle.
Toezichtscolleges voor internationale netwerken
Een van de meest concrete nieuwigheden: de richtlijn verplicht tot de oprichting van grensoverschrijdende toezichtscolleges voor kantoren of netwerken die actief zijn in minstens drie EU-lidstaten. De Big Four, maar ook middelgrote Europese netwerken en allianties, vallen hieronder. In deze colleges zetelen de nationale AML-toezichtsautoriteiten van de betrokken landen, de publieke autoriteit die het ITAA bewaakt, en eventueel de AMLA. Dit betekent voor internationale kantoren: coherenter intern AML-beleid op netwerkniveau, betere documentatie van grensoverschrijdende risico’s en voorbereiding op meer gecoördineerde controles.
Versterkte samenwerking tussen autoriteiten
De 6AMLD legt striktere samenwerkingsverplichtingen op tussen toezichtsautoriteiten: Belgische toezichtsautoriteiten, de CFI, belastingautoriteiten en de AMLA wisselen voortaan informatie uit via een meer gestructureerd en beveiligd kader. Vertrouwelijkheid en het beroepsgeheim blijven daarbij uitdrukkelijk gewaarborgd.
Geharmoniseerde sancties op Europees niveau
De sanctieregimes worden Europees geharmoniseerd: effectief, proportioneel en voldoende afschrikkend. Het ITAA zal onder meer de volgende sancties kunnen opleggen:
- geldboetes tot maximum 1.000.000 euro of het dubbele van het verkregen voordeel (het hoogste bedrag geldt) – de huidige Belgische wetgeving voorziet al in boetes tot 1.250.000 euro
- tijdelijke beroepsverboden
- beperkingen op de beroepsactiviteit
- verplichte publicatie van sancties, met beperkte uitzonderingen.
3. Wat verandert er concreet voor uw kantoor?
De 6AMLD raakt rechtstreeks aan uw dagelijkse praktijk: de manier waarop controles worden gevoerd, de verwachtingen rond interne governance, de accuraatheid van uw UBO-informatie en de bescherming van wie een melding doet.
Grondigere controles van uw intern beleid
Het ITAA zal voortaan niet alleen nagaan of uw kantoor formeel voldoet aan de AML-verplichtingen, maar ook of uw intern systeem kwalitatief en doeltreffend is. Dat impliceert een beoordeling van:
- de kwaliteit van uw cliëntenacceptatie- en controleprocedures
- de grondigheid van uw risicoanalyse per cliënt en per dossier
- de doeltreffendheid van uw interne controles
- uw omgang met gerichte financiële sancties.
Kwaliteit primeert op kwantiteit. Een dunne map vol checklists volstaat niet meer. Wat telt: begrijpt u de risico’s in uw portefeuille, en kunt u aantonen hoe u daarmee omgaat?
Gerichte screening financiële sanctie
Dit is ongetwijfeld de meest ingrijpende praktische wijziging, in het bijzonder voor kleinere kantoren. De 6AMLD verplicht u ertoe om screening op gerichte financiële sancties expliciet te integreren in uw AML-programma.
Dat betekent concreet: bij aanvaarding of herziening van een cliënt beoordeelt u niet alleen witwasrisico’s, maar gaat u ook na of de cliënt, zijn uiteindelijke begunstigden, zijn bestuurders of betrokken transacties gelinkt zijn aan financiële sancties – of de ontwijking daarvan.
Het ITAA zal bij zijn kwaliteitstoetsingen uitdrukkelijk nagaan hoe uw kantoor er zeker van is dat het niet met gesanctioneerde personen of entiteiten samenwerkt.
Wat u vandaag al kunt doen: controleer of uw cliëntenscreening ook gesanctioneerdenlijsten omvat (EU, VN, OFAC), en documenteer hoe en wanneer u screent.
Een betrouwbaarder UBO-register als werkinstrument
De 6AMLD versterkt het UBO-register fundamenteel. De Belgische Thesaurie krijgt een actieve verificatieplicht: ze mag onderliggende documenten opvragen (statuten, akten, contracten, interne beslissingen), onjuiste gegevens corrigeren en entiteiten die hun informatie niet actueel houden bestraffen. Fysieke controles ter plaatse en raadpleging van buitenlandse registers worden uitdrukkelijk mogelijk.
Als er geen identificeerbare uiteindelijk begunstigde is, moet het UBO-register voortaan een gemotiveerde verklaring bevatten, alsook de identiteit van de voornaamste leidinggevenden.
Nieuw: wanneer u een discrepantie meldt, krijgt u als meldende entiteit toegang tot de betrokken gegevens in het register. De Thesaurie moet die discrepantie bovendien binnen 30 werkdagen oplossen. Zolang een discrepantie niet is opgelost, blijft die zichtbaar in het register. Wanneer een UBO of entiteit onderworpen is aan gerichte financiële sancties, wordt dat eveneens uitdrukkelijk vermeld in het register – zichtbaar voor alle gemachtigde gebruikers.
Een betrouwbaarder UBO-register vergemakkelijkt uw cliëntenonderzoek én versterkt uw dossier bij een controle.Trek er voordeel uit – maar blijf zelf uw verificatieplicht nakomen.
Bescherming van de meldende beroepsbeoefenaar
De 6AMLD verankert uitdrukkelijk de bescherming van iedereen die een melding van verdachte transacties doet: de identiteit van de meldende entiteit en haar medewerkers moeten worden afgeschermd door de CFI. Zelfs bij informatie-uitwisseling met andere bevoegde autoriteiten mag de bron van de melding nooit worden prijsgegeven.
Deze bescherming bestond al in de praktijk, maar zal voortaan formeel in de Belgische wetgeving worden verankerd. Een geruststellende bevestiging voor iedereen die zorgvuldig en integer handelt.
4. Hoe bereidt u uw kantoor voor?
De 6AMLD treedt in werking op 10 juli 2027. Dat geeft u tijd – maar geen onbeperkte tijd. De omzetting vergt aanpassingen van de Belgische wetgeving, en het ITAA zal zijn AML-toezichtsmodel geleidelijk verder uitbouwen. Wie vandaag investeert in een solide intern AML-kader, zal die transitie vlot doorlopen.
Concreet verdient het aanbeveling om:
- uw interne risicoanalyse te actualiseren en formeel te documenteren, met aandacht voor de aard van uw dienstverlening, uw cliëntenprofiel en uw geografische exposure
- een screeningprocedure op gerichte financiële sancties in te bouwen in uw acceptatie- en controleprocedures
- uw UBO-verificatiepraktijk te evalueren en uw werkwijze bij discrepanties schriftelijk vast te leggen
- uw interne meldingsprocedures voor verdachte transacties te documenteren en uw medewerkers te informeren over de bescherming die hen toekomt
- voor kantoren in internationale netwerken: de coherentie van het AML-beleid op netwerkniveau te beoordelen en voor te bereiden op gecoördineerde, grensoverschrijdende controles.
Het ITAA begeleidt zijn leden doorheen deze transitie. Volg de publicaties en richtlijnen van het ITAA op de voet – en maak gebruik van de beschikbare ondersteuning om uw kantoor klaar te stomen voor het nieuwe AML-tijdperk.
OVER DE AUTEUR
Axelle Dekeyser is bedrijfsjurist en coordinator van de cellen AWW en Fiscaliteit bij het ITAA.
