Meer dan de helft van de respondenten ervaart de softwaremarkt voor ons beroep als sterk tot zeer sterk geconcentreerd. Dat is de duidelijkste vaststelling uit een grootschalige ITAA-bevraging bij 1.642 confraters over het softwaregebruik in kantoren en bij hun cliënten. De cijfers bevestigen wat al langer leeft: de tools waarop ons beroep dagelijks steunt, komen in handen van een steeds kleiner aantal spelers. Tijd voor een eerlijke stand van zaken, en voor een helder standpunt.
De bevraging in cijfers
Een representatief beeld van het beroep
1.642 confraters vulden de bevraging in: 992 in het Nederlands, 650 in het Frans. Het panel weerspiegelt het beroep goed: overwegend eigenaars (79 %), met een sterk gewicht van eenmanszaken en kleine kantoren (bijna driekwart telt tien medewerkers of minder). De stem van de kleinere structuren weegt dus zwaar door; net de kantoren met de minste onderhandelingsmarge tegenover hun leveranciers.
Twee polen tekenen zich af
Aan kantoorzijde is het beeld uitgesproken geconcentreerd. In post-accounting en reporting haalt één oplossing 71 %, de hoogste single-vendor penetratie van de hele bevraging. Voor de fiscale aangiftes tekent zich eveneens een dominante positie af (69 %). In kantoorbeheer en AML/KYC vormt een duo van oplossingen samen een de-facto duopolie.
Achter die producten schuilen twee grote groepen. De ene bouwde via overnames een geïntegreerde positie op over reporting, kantoorbeheer, AML/KYC en boekhouding heen; de andere heeft een uitgesproken leiderspositie in fiscaliteit en compliance. Samen worden zij door de respondenten het vaakst aangewezen als de spelers met het sterkste risico op afhankelijkheid.
Aan cliëntzijde is het landschap opvallend gefragmenteerder: geen enkele boekhoudoplossing haalt er de kaap van 50 %. Één uitzondering springt in het oog: e-facturatie, waar één speler bijna 60 % van de vermeldingen haalt, een segment dat door de verplichting sinds januari 2026 in sneltempo groeit.
Waarom dit ons beroep raakt
Software is geen hulpmiddel, maar infrastructuur
De accountant of belastingadviseur is niet zomaar een afnemer van software. Onze leden dragen wettelijke verantwoordelijkheden inzake boekhouding, fiscaliteit, antiwitwaswetgeving en rapportering. De software waarmee zij werken, is de infrastructuur waarop die opdrachten worden uitgevoerd. Wanneer een beperkt aantal leveranciers tegelijk de boekhouding, het cliëntenbeheer, de AML-procedures én de eindrapportering bedient, ontstaat een afhankelijkheid die op meerdere niveaus tegelijk weegt: op de prijszetting van prestaties die het kantoor uitbesteedt, op de overdraagbaarheid van gegevens, op de innovatiedruk in de markt en op de continuïteit van afzonderlijke producten.
Er is bovendien een dimensie die verder reikt dan het kantoor zelf: de gegevens van de cliënt. Naarmate technologische operatoren een groter deel van de boekhoudkundige en fiscale gegevensstromen beheren, verschuift de feitelijke controle over die data weg van de beroepsbeoefenaar, richting de leverancier. Net die beroepsbeoefenaar waarborgt, krachtens zijn beroepsplichten, de vertrouwelijkheid, integriteit en beschikbaarheid van die gegevens, en stelt de cliënt in staat vrij van leverancier te veranderen. Die rol verdedigen is voor het ITAA geen bijzaak.
Het standpunt van het ITAA
Niet tegen consolidatie, wel voor beheersbaarheid
Laten we duidelijk zijn: het ITAA bestrijdt consolidatie niet op zich. Een deel ervan is een internationale, structurele evolutie die ook voordelen oplevert: schaal, integratie, doorontwikkeling. Onze bezorgdheid betreft twee concrete gevolgen: de impact van kapitaalsconcentratie op de prijs van technologische prestaties die kantoren uitbesteden, en de greep die technologische operatoren krijgen op de gegevens van onze cliënten, zonder de waarborgen die de beroepsbeoefenaar zelf wél biedt inzake onafhankelijkheid en vrije keuze.
De gevolgen zijn bovendien niet voor iedereen gelijk. Net de kleinste structuren beschikken over de minste marge om een migratie te dragen. Technologische concentratie dreigt hun positie te verzwakken en de digitale kloof binnen het beroep te vergroten, terwijl het beleid net het omgekeerde zou moeten nastreven.
Tip
Benader uw leverancierskeuze met dezelfde aandacht als elke andere strategische beslissing in uw kantoor. Vraag u bij elke tool af: hoe overdraagbaar zijn mijn data, in welke formaten kan ik ze exporteren, en welke exit-mogelijkheden biedt mijn contract? De richting waarin deze markt verder evolueert, wordt bepaald door duizenden individuele keuzes, ook de uwe.
Wat wij doen
Het ITAA brengt deze bevindingen actief in binnen zijn dialoog met de bevoegde overheden, regulatoren en mededingingsinstanties. Wij pleiten voor een regelgevend kader dat expliciet rekening houdt met interoperabiliteit, open standaarden en realistische exit-mogelijkheden voor gebruikers: geen technische details, maar fundamentele waarborgen voor een gezonde markt. En wij blijven investeren in dossierwerk rond softwarekwaliteit, marktwerking en interoperabiliteit, met één doel: een digitaliserend beroep waarin elk kantoor, ongeacht zijn omvang, vrij en onafhankelijk kan blijven werken.
