In het Cassatiearrest van 4 april 2025 staat het retentieverbod van beroepsbeoefenaars centraal. Dat verbod schrijft voor dat alle boeken en gegevens die aan de cliënt toebehoren onverwijld moeten afgegeven worden wanneer de cliënt erom verzoekt. Cassatie stelt dat een onderscheid moet worden gemaakt tussen stukken die aan de cliënt toebehoren en stukken die de vrucht zijn van de werkzaamheid van de beroepsbeoefenaar en slechts na betaling toekomen aan de cliënt. Gezien de boekhouding toebehoort aan de cliënt, wijzigt deze rechtspraak geenszins de verplichting om de (elektronische) boekhouding onverwijld over te dragen.
Cassatie tegen een beslissing van de Commissie van beroep
In het kader van een tuchtprocedure interpreteerde de Commissie van beroep het retentieverbod in die zin dat alle stukken die verbonden zijn aan het dossier onverwijld en zonder onderscheid moesten worden afgegeven.
Het Hof van Cassatie vernietigt de beslissing van de Commissie van beroep en stelt in het algemeen dat er een onderscheid moet worden gemaakt tussen enerzijds stukken die toebehoren aan de cliënt en anderzijds stukken die de vrucht zijn van de werkzaamheid van de beroepsbeoefenaar en die slechts na betaling toekomen aan de cliënt. Het Hof doet hierbij geen uitspraak over welke concrete documenten wel of niet aan de cliënt toebehoren.
Stukken die toebehoren aan de cliënt
Alle stukken die toebehoren aan de cliënt, ongeacht de drager ervan (papier, digitale vorm, …) moeten onverwijld worden overgedragen.
Het retentieverbod van de beroepsbeoefenaar slaat minstens op de volgende stukken:
- De bewijsstukken van de cliënt (facturen, contracten, ontvangstbewijzen, creditnota’s, …);
- De wettelijke boeken;
- Het inventarisboek;
- Het centraal dagboek (voor de ondernemingen met een vereenvoudigde boekhouding: financieel dagboek, aankoopdagboek, verkoopdagboek, inventarisboek);
- De boekhoudkundige dagboeken, historieken, balansen, enz.
- De kopie van de fiscale aangiftes getekend door de cliënt of zijn mandataris.
Deze boeken en documenten kunnen niet het voorwerp uitmaken van retentierecht, omdat zij onmisbaar zijn voor de cliënt om zijn boekhouding en zijn fiscale toestand te verantwoorden.
Bij een elektronisch gevoerde boekhouding is de elektronische versie het origineel zodat deze in digitale vorm dient te worden overgedragen.
Verder verloop van het dossier
Het dossier wordt nu opnieuw beoordeeld door de Commissie van beroep in een andere samenstelling. Die zal nagaan of er, gelet op het Cassatiearrest, nog steeds sprake is van een schending van het retentieverbod in het licht van de feitelijke omstandigheden van het dossier.
Het arrest volledig nalezen kan via deze link: https://juportal.be/content/ECLI:BE:CASS:2025:ARR.20250404.1N.7.